Nầy các thầy Tỳ kheo! Nếu không có hai pháp nầy, thế gian chẳng biết có cha, có mẹ, có anh, có em, có vợ con, người quen biết, bậc trưởng thượng lớn nhỏ, mà sẽ giống như các loài lục súc heo, gà, chó, trâu, dê. Vì thế gian có hai pháp nầy ủng hộ, nên thế gian biết có cha mẹ, anh em, vợ con, tôn trưởng lớn nhỏ và cũng không giống các loài lục súc.
(Kinh Tăng Nhất A Hàm, Phẩm Tàm Quý thứ 9)

🍀 Hai pháp lành ủng hộ thế gian

Có hai pháp lành trong trắng ủng hộ thế gian, đó là hổ và thẹn.

Nếu không có hai pháp lành trong trắng nầy thì các loài hữu tình ở thế gian đều thành ra nhơ uế lộn xộn như các loài trâu, dê, gà, heo, chó v.v... chẳng biết cha mẹ, anh em, chị em, chẳng biết bậc thầy dạy bảo phép tắc, thầy hướng dẫn tu hành.

Do hai pháp lành trong trắng nầy mà các loài hữu tình ở thế gian lìa các điều nhơ uế lộn xộn, chẳng giống với các loài trâu, dê, gà, heo, chó v.v... mà biết cha mẹ, anh em, chị em, biết bậc thầy dạy bảo phép tắc, thầy hướng dẫn tu hành. Thế nên các ông cần phải học như thế nầy: Tôi phải làm sao để thành tựu hai pháp lành trong trắng hổ thẹn tối thắng bậc nhất nầy.
(Kinh Bổn Sự, Quyển 4)

🍀 Hổ thẹn

Các đức Phật Thế Tôn thường nói như vầy: Có hai pháp thanh tịnh hay cứu độ chúng sanh, đó là hổ và thẹn.

Hổ là tự mình chẳng làm điều tội lỗi. Thẹn là chẳng xúi bảo người khác làm. Hổ là bên trong tự xấu hổ. Thẹn là hướng về người mà bày tỏ tội lỗi của mình. Hổ là xấu hổ với người. Thẹn là thẹn thùng với Trời. Ấy gọi là hổ thẹn.

Người không biết hổ thẹn, chẳng được gọi là người mà gọi là súc sanh. Vì có hổ thẹn nên biết cung kính cha mẹ, Sư trưởng. Vì có hổ thẹn nên nói có cha mẹ, anh em, chị em.
(Kinh Đại Bát Niết Bàn, Phẩm phạm hạnh thứ 19)

🍀 Y phục hổ thẹn

Y phục hổ thẹn là bậc nhất trong các thứ đồ trang nghiêm. Hổ thẹn như cái móc câu bằng sắt có khả năng chế ngự sự phi pháp của con người.

Thường phải hổ thẹn, không được tạm quên. Nếu lìa hổ thẹn ắt mất các công đức.

Người biết hổ thẹn ắt có pháp lành. Người không biết hổ thẹn thì có khác chi loài cầm thú.
(Kinh Di Giáo)

🍀 Nước hổ thẹn

Người trí có hai: Một là chẳng tạo điều ác, hai là lỡ làm ác rồi biết sám hối.

Người ngu cũng có hai: Một là tạo tội, hai là che giấu.

Tuy trước đã làm ác, về sau phát lồ sám hối hổ thẹn chẳng dám làm nữa, giống như bỏ viên minh châu vào nước đục, nhờ oai lực của viên minh châu mà nước đục liền trong. Như mây tan khói hết thì mặt trăng trong sáng, làm ác mà sám hối cũng giống như thế.
(Kinh Đại Bát Niết Bàn, Phẩm phạm hạnh thứ 19)

---------------------
Nguồn: Phật Giáo Thánh Điển, 1995
Tác giả: Thái Đạm Lư
Người dịch: Định Huệ - Tuệ Năng