Lợi và nhân nghĩa là một vấn đề đeo đẳng con người từ ngàn xưa tới ngày nay và sẽ còn đi theo con người cho đến ngày cuối của loài người. Đó là vấn đề lòng tham và lương tâm lẻ phải. Làm thế nào để hài hòa chúng? Sau đây chúng ta sẽ nghe ý kiến của người xưa, Mạnh Tử (372 đến 289 trước Công nguyên).

-------🍀🍀🍀-------

** Mạnh Tử đến yết kiến Huệ vương nước Lương.

Nhà vua hỏi rằng: “Ngài không quản xa xôi ngàn dặm tới đây, hẳn cũng có thuật gì làm lợi cho nước ta chăng?”

Mạnh tử trả lời : “Nhà vua chẳng nên nói tới lợi, chỉ nên nói tới nhân nghĩa mà thôi!

Nếu nhà vua hỏi làm sao lợi cho nước ta, quan đại phu cũng (bắt chước) hỏi làm sao lợi cho nhà ta, quan sĩ và thường dân cũng hỏi làm sao lợi cho thân ta, trên dưới đua nhau kiếm lợi, thì nước sẽ nguy.

(Và rồi) kẻ giết vua nước vạn thặng (vạn cỗ xe) là nhà thiên thặng (ngàn cỗ xe), kẻ giết vua nước thiên thặng là nhà bách thặng (trăm cỗ xe). (Theo cổ chế) trong phần vạn của dân, có thể lấy phần ngàn, trong phần ngàn, có thể lấy phần trăm, mà vẫn chê là ít ư? Nếu đặt nghĩa ra sau, đặt lợi lên trước, ắt là rắp tâm chiếm đoạt, không biết thế nào là vừa lòng. Chưa hề có chuyện người nhân bỏ rơi người thân, người nghĩa trễ nải việc triều chính bao giờ. (Vậy nên) nhà vua chỉ nên nói tới nhân nghĩa, nói lợi để làm gì?

Trích “Tứ Thư Tập Chú” Tác giả: Chu Hy

Save