Một buổi sáng khi Jetsušn Milarepa và “con” của ngài là Rechungpa đang ở trong động Núi Khối Đỏ, Rechungpa đến gần ngài. Sau khi đảnh lễ nhiều lần, ông quỳ gối chắp tay và nói :

 

Con tán thán hiện thân của Jetsušn :

Thân thể trần truồng mà sáng chói,

Lời nói hiện bày âm thanh kim cương ngọt ngào không dứt,

Tâm chìm trong cảnh giới thanh tịnh của thực tại.

 

Con, Rechungpa Dorje Drak,

Sinh trong đồng bằng Gungthang thượng

Có được thân người do phước đức đã gom

Và gặp ngài, bậc cứu độ vinh quang của chúng sanh.

 

Được dẫn dắt bởi lòng từ bi bao la của Thầy

Con bắt đầu đi vào giáo pháp của con đường sâu xa.

Đặc biệt, con nỗ lực trong giáo lý tummo,

Và khi kinh nghiệm và chứng ngộ ban sơ khởi lên,

Thầy đã phát hiện cho con cái tối hậu.

Niềm tin vào cái thấy đã sinh ra ở bên trong,

Và con có được đức tin không lay chuyển.

 

Jetsušn, rồi Thầy đã nói với con,

“Mọi kinh nghiệm như huyễn xảy ra

Đều là những tạo tác huyễn hóa của tâm.

Hãy đi đến trạng thái thực tại bổn nhiên.”

 

Đã xảy như thế này :

 

Con lạc khỏi tỉnh giác trong sáng tự nhiên

Và rơi vào sự xáo động của những ảo tưởng tâm thức.

 

Đôi khi những ảo giác thuộc đất xảy ra :

Trong khi những biến cố khủng khiếp như bẫy sập, đất chuồi và đá rớt,

Con chú tâm vào thật tánh của chúng,

Và dòng chảy của những hình tướng tư tưởng đa dạng chiếu sáng

Như là những quang minh của ánh sáng rực rỡ, vàng chói.

 

Đôi khi những ảo giác thuộc nước xảy ra :

Con bị cuốn đi bởi nước trôi ào ạt

Và ném vào những làn sóng của đại dương –

Và chúng chiếu sáng như những quang minh màu xanh đậm.

 

Đôi khi những ảo giác thuộc lửa xảy ra :

Những lưỡi lửa lóe sáng ; và con rơi vào một cảnh rùng rợn,

Bị bao phủ trong lửa đỏ sậm và khói –

Và chúng chiếu sáng như là những quang minh bốc lửa.

 

Nhưng có khi những ngọn gió lớn gầm thét,

Con bị thổi vào khoảng tối của không gian

Và lắc lư tới lui với âm thanh gấp gáp.

Không có điểm định hướng nào trong tâm

Con bị nỗi sợ hãi cái trống không cùng cực khống chế.

 

Khi những ảo giác phá hoại ấy xảy ra

Thiền định bị đứt quãng và lạc đường.

Con phải đối phó với điều ấy như thế nào ?

Lama nhân từ, xin hãy nói.

 

Để trả lời Mila hát :

 

Với thân, khẩu, ý kính cẩn

Con cầu nguyện dịch giả Marpa

Người đặt con vào con đường không hư huyễn

Bằng cách đập tan chuồng cũi huyễn hoặc.

 

Giờ hãy nghe, Rechungpa :

Đôi khi đang chú tâm vào trạng thái thực tại

Ảo giác thuộc về đất được kinh nghiệm,

Và cũng như thế với nước, lửa, gió và hư không.

Do chúng mà sợ hãi tấn công,

Những màu sắc sáng tự nhiên của các đại chiếu sáng,

Và những sáng tạo như huyễn và đa dạng xuất hiện.

 

Thân thể này có được là từ hành động (nghiệp)

Đã tích tập bởi vô minh qua thời gian vô thủy,

Chính cái tâm thức tác nhân chủ yếu

Tiếp tục gieo những hạt của hành động vô minh

Vào miếng đất của tâm thức căn bản.

 

Từ thời vô thủy đến nay

Con đã lạc mất mình trên cánh đồng bao la của huyễn hoặc

Trong những thân như huyễn tạo thành cách sai lầm đó.

 

Bây giờ do những giáo huấn của lama

Tâm thức con bị ép lại một chút,

Và những ảo giác gây khổ đau được trải nghiệm

Bởi sự xâm nhập yếu ớt của bốn đại vào cửa những kinh mạch –

Dấu hiệu của sự nới lỏng bớt những kinh mạch bị thắt gút

Và sự khơi động khí và hạt trắng.

 

Tại sao lại khổ sở hay sợ hãi

Hay kinh hoàng bởi việc này ?

Đó là dấu hiệu khó chịu của sự thực hành tốt,

Một chút nhỏ của kinh nghiệm thiền định

Dấu hiệu mở ra của những kinh mạch,

Sự phát hiện vẻ huy hoàng của bốn đại.

 

Giờ đây là giáo huấn của lama của con về điều ấy,

Sự cổ vũ của ngón tay ngài chỉ bày –

Hãy mang nó trong tâm, đứa con cao quý !

 

Nếu con muốn cái thấy của trí huệ thực sự,

Hãy khám phá bản tánh của tâm

Với chính tâm theo lối này :

 

Tâm này tự bản tánh trong sáng và trống không,

Như hư không tự do với mọi vật ;

Không chút gì hiện hữu

Để có thể biến nó thành một đối tượng cho sự hiểu biết.

 

Lấy ví dụ, điều này giống như sự bất lực

Của một con mắt để thấy chính nó,

Hay của hư không để phát lộ

Bản chất không thể phát lộ của mình.

 

Tâm không thể thấy chính nó –

Chủ thể và đối tượng không thể là hai ;

Bởi thế, để thấy tâm

Con phải nhìn và thăm dò bằng con mắt của trí huệ.

 

Khi thăm dò và khảo sát cặn kẽ

 

Với sự thẩm sát và khám phá theo lối phân tích

Cái tâm thì giống như tim bấc của một ngọn đèn

Chiếu sáng chỉ qua sự tỏa sáng của chính nó.

 

Cũng thế, dù cái tâm tự nhiên, tự sáng này

Thì trong sáng và thoát khỏi mọi che tối,

Nó sanh và diệt theo nhân quả

Trong mỗi niệm của tánh Giác

Và chỉ biết nó qua phân tích quán sát.

Bấy giờ cách thức nào cho sự chứng ngộ ấy ?

 

Trong chứng ngộ tánh Không nhờ cái giác bất nhị,

Phúc lạc, trong sáng và thoát khỏi dòng tư tưởng,

Ngay sự chứng ngộ này do cái giác ấy

Thoát khỏi nhị nguyên của chủ thể và đối tượng,

Của người biết và cái được biết,

Thì sự chứng ngộ này cũng chỉ là một quy ước danh xưng.

Hãy biết rằng những quy ước danh xưng

Không thể xem là hiện hữu

Một cách chủ quan, khách quan hay cả hai.

 

Để tóm tắt, nó như thế này :

Tâm thức nền tảng này

Tự trong chính nó là không có gì hết thảy.

Trong tánh Không của thực tại

Không có người-chứng-ngộ và cái được-chứng-ngộ được chứng ngộ,

Không có người thấy và cái bị-thấy được thấy,

Không có người biết và cái để biết được biết,

Không có người tri giác và đối tượng tri giác được tri giác.

 

Như thế, bằng cách chặt đứt những giả định lầm lạc của con từ bên trong.

Bằng cách chứng ngộ, thấy, biết và tri giác.

Sự không hiện hữu của bất kỳ một trung tâm nào ở trong tâm,

Hãy hiểu rằng mọi hình tướng này –

Những chuyển hóa đa dạng của tâm –

Là Một Vị trong tánh Không của thực tại.

 

Trong tánh Không, không có tăng thêm hay giảm bớt –

Không có xuất hiện, biến mất hay thay đổi.

Thực tại này của tâm tự giác,

Dầu cho nó xuất hiện như hợp lưu của nhiều lầm lỗi,

Tự bản chất vốn thoát khỏi sanh hay diệt,

Đến hay đi, hay biến dịch sát na.

Trong đó, không có hơn hay thiếu, không đầy hay khuyết,

Không có sự giúp đỡ hay làm hại, không có hiện hữu hay không hiện hữu chút nào.

 

Thức nền tảng này của Tự Tâm

Không có nền tảng khởi nguyên,

Không có nhân hay duyên tạo tác

Vì sự thường hằng của nó, không có cái gì để cần làm cho sáng tỏ

Trong những chức năng ý thức phù du của nó ;

Và lúc cuối cùng không có sự chấm dứt.

 

Tánh Giác rốt ráo trong sáng và thông tỏ này.

Không phân biệt với hư không,

Mà chỉ là đồng nhất

Tuy nhiên do những duyên cho đối tượng mà cái nhiều xuất hiện ;

Cái nhiều xuất hiện, mà chỉ là một –

Và trong đó không có đặc tính nào được tri giác thấy.

 

Mở cánh cửa ra tánh Không của đặc tính (vô tự tánh),

Giác trong sáng thanh tịnh tràn ngập khắp nơi,

Và dầu khắp nơi, không ở nơi đâu một đặc tính có thể được tìm thấy.

 

Dầu vô tự tánh hiện diện trong trạng thái của thực tại,

Những huyễn hóa chớp nhoáng lóe qua tâm.

Dầu những lỗi lầm đa dạng xảy ra,

Không có căn cứ hay gốc gác nào trong chúng có thể được nắm bắt.

 

Hãy trau dồi sự hòa nhập này vào trạng thái bổn nhiên

Qua thẩm sát và khám phá triệt để

Bằng trí huệ phân tích.

 

Như thế, hôm nay ta đã tiết lộ cho con ta

Lời khuyên bảo này của người cha ;

Sau khi thực hiện ý nghĩa tối hậu của nó,

Mong con có phước đức hướng dẫn

Cho tất cả chúng sanh đến giải thoát.

 

Trích: “Uống Dòng Suối Núi”, Tác giả: Lama Kunga Rinpoche & Brian Cutillo

Việt dịch: Tha Nhân, NXB Thế Giới, 2019